وضعیت مرخصی زایمان زنان پزشکِ با تعهد خاص بدون تغییر ماند/ آیا رأی دیوان عدالت اداری، برخی از زنان پزشک را مجبور به جلوگیری از بارداری می‌کند؟/ این کار با ماده 56 لایحه صیانت، کرامت و تامین امنیت بانوان در برابر خشونت مغایرت دارد/ وزارت بهداشت چرا سکوت کر

اعتمادآنلاین| ‌ هفته گذشته، اعتمادآنلاین گزارشی از وضعیت زنان پزشکی نوشت که طرح تعهد هشت‌ساله داشتند. موضوع از این قرار بود که پزشکان زن در دوره وزارت مرضیه دستجردی در دولت دهم، در صورت تمایل به گرفتن تخصص در برخی از رشته‌ها مثل جراحی و چشم‌پزشکی مجبور شده بودند هشت سال طرح را بگذرانند. طرحی که برای مردانی که در همان رشته‌ها آزمون داده و نمراتی به مراتب پایین‌تر از برخی زنان کسب کرده بودند 2 سال بود.

اما موضوعی که به اعتراض‌های این قشر دامن زد، نحوه احتساب مرخصی زایمان بود. بر این اساس، زنان پزشکی که طرح هشت‌ساله داشتند، هر تعداد روز و ماهی را که مرخصی زایمان می‌گرفتند، بعد از پایان یافتن طرح هشت‌ساله، به دولت بدهکار می‌شدند؛ یعنی زنی که 9 ماه مرخصی رفته بود باید 9 ماه دیگر به علاوه آن هشت سال را طرح می‌گذراند.

این طرح در زمان وزارت حسن قاضی‌زاده هاشمی تغییر کرد و گفته شد چهار ماه از این مدت مرخصی زایمان زنان جزو طرح‌شان محسوب می‌شود، اما وقتی یک زن پزشک برای پیگیری بقیه حق مرخصی زایمان خود شکایت کرد ناگهان همان چهار ماه هم حذف شد.

وزارت بهداشت نیز در قبال این موضوع اقدامی نکرد جز سکوت، و طی بیانیه‌ای اعلام کرد که این تصمیم را دیوان عدالت اداری اتخاذ کرده و ربطی به ما ندارد.

رأی دیوان اوضاع زنان پزشک دارای تعهد خاص را بدتر کرد که بهتر نکرد

6 روز بعد از انتشار گزارش اعتمادآنلاین در این باره، دیوان عدالت اداری دوباره وارد ماجرا شد. روز گذشته، جمعه ششم دی‌ماه، دیوان عدالت اداری با انتشار خبری نوشت: «در پی شکایت از وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و درخواست ابطال بند دوم بخشنامه شماره 100/404 تاریخ 94/5/17 وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی مبنی بر تقلیل مدت‌زمان مرخصی زایمان مادران پزشک متخصص که در دوره انجام طرح صاحب فرزند می‌شوند، از 9 ماه به 4 ماه و محاسبه همین 4 ماه در سنوات دوره تعهد خدمتی طرح دستیاری تخصصی، هیات عمومی دیوان عدالت اداری پس از بحث و بررسی، مصوبه مورد شکایت را تبعیض ناروا و مخالف بند نهم اصل سوم قانون اساسی دانست و رای به ابطال آن داد.»

این خبر به سرعت در شبکه‌های اجتماعی گشت و موجی از شادی را در بین زنان پزشکی که سال‌ها با این موضوع درگیر بودند برانگیخت. زنانی که پیشتر به خاطر این مشکل از باردار شدن منصرف شده بودند حالا خوشحال بودند که می‌توانند در آستانه 40سالگی بچه‌دار شوند. اما انتهای این خبر همه چیز را تغییر داد.

هیات عمومی دیوان عدالت اداری با بررسی آرای متعارض شعب این دیوان، در ادامه این خبر با صدور رأی وحدت رویه اعلام کرد: «مرخصی زایمان جزء مدت تعهد خدمت طرح پزشکان محسوب نمی‌شود و بانوان متخصص پزشک می‌بایست تعهد خدمت دوره دستیاری تخصصی خود را بدون محاسبه مرخصی 9 ماهه زایمان تکمیل کنند.»

بنابراین هیچ چیز برای زنان پزشک متخصصی که طرح هشت‌ساله داشتند تغییر نکرد و حتی آن چهار ماه قبلی هم حذف شد. در واقع پزشکان زنی که این طرح را پذیرفته بودند مجبور بودند یا مرخصی نروند یا اگر از مرخصی زایمان استفاده می‌کنند، به همان اندازه استفاده خود به دولت بدهکار شوند.

مرخصی از نظر مالی به ضرر ماست اما نوزادی که تازه به دنیا آمده مادر می‌خواهد

یکی از زنان پزشکی که پیشتر هم در این باره با اعتمادآنلاین گفت‌و‌گو کرده بود پس از انتشار این خبر گفت: «مدام تلفنم زنگ می‌خورد و از خانواده گرفته تا دوستان به من تبریک می‌گویند. تازه داغ دلم تازه می‌شود و باید برایشان توضیح دهم که اوضاع بهتر نشده که هیچ بدتر هم شده است. باید به آنها بگویم که هیچ تغییری در حکم ما ایجاد نشده و اتفاقاً با این وضعیت، حتماً میزان شیفت‌های ما هم افزایش پیدا خواهد کرد، چون سایر همکاران‌مان که طرح 2 ساله دارند، مدت بیشتری سرکار نمی‌آیند.»

پزشک دیگری با اشاره به اینکه مرخصی زایمان ضربه مالی جدی‌ای به آنها می‌زند عنوان کرد: «باور کنید از لحاظ مالی این مرخصی به نفع ما نیست. چون ما پایه حقوق سه‌ میلیون تومانی داریم که پرداختش مبتنی بر عملکرد است. اگر 9 ماه سر کار حاضر نشویم، بخش زیادی از حقوق‌مان را از دست می‌دهیم، اما مساله اینجاست که ما نگران فرزندان‌مان هستیم. چگونه باید نوزادی را که تازه به دنیا آمده رها کنیم؟ آیا این انسانی است؟»

رأی دیوان باعث اجتناب از بارداری برخی از زنان پزشک می‌شود

رأی جدید دیوان عدالت اداری نشان داد زنان پزشکی که طرح هشت‌ساله داشتند، باز هم در صورتی می‌توانند از مرخصی زایمان استفاده کنند که همان زمان را به دولت پس دهند و همچنین از حقوق و مزایا و بیمه هم در این مدت محروم خواهند بود. چون مرخصی زایمان جزو دوران تعهد محسوب نمی‌شود. از همین روست که بسیاری از پزشکان در دوران طرح خود بچه‌دار نمی‌شوند.

این در حالی است که لایحه منع خشونت علیه زنان که با سر و شکلی جدید و تحت عنوان لایحه «صیانت، کرامت و تامین امنیت بانوان در برابر خشونت» شهریور سال جاری بعد از بررسی نهایی قوه قضاییه به دولت فرستاده شد، مشخصاً به این موضوع پرداخته است.

مبحث پنجم این لایحه که به جرائم علیه حقوق و آزادی‌های مشروع زن می‌پردازد در ماده 56 ذکر می‌کند: «هر گاه هر یک از کارکنان دستگاه‌های حکومتی نظیر موضوع ماده 5 قانون مدیریت خدمات کشوری و ماده 29 قانون برنامه ششم توسعه یا دارندگان کسب و تجارت یا هتل‌ها یا رستوران‌ها، کارمند یا کارگر زن با هر نوع رابطه استخدامی را مجبور به داشتن پوشش یا آرایش یا گویش یا رفتار خاصی کنند که مغایر با شأنیت زن ایرانی و حیاء زن مسلمان بوده یا از حقوق شرعی و قانونی وی از جمله ازدواج یا بارداری منع کرده یا این موارد را شرط ادامه کار قرار دهد یا از ادای حقوق قانونی وی محروم کند، به محرومیت از حقوق اجتماعی درجه هفت محکوم می‌گردد.»

در ادامه این ماده آمده است: «در این مورد در صورت طرح شکایت توسط زن، کارفرما یا مسئول مربوطه تا تعیین تکلیف نهایی توسط دادگاه؛ حق اخراج زن یا تغییر جایگاه و عنوان سازمانی وی را نخواهد داشت. همچنین پس از صدور حکم به نفع زن، کارفرما موظف است امنیت شغلی وی را در محدوده قوانین و مقررات کشور تأمین نماید. استنکاف از این حکم موجب محرومیت از حقوق اجتماعی درجه 6 خواهد بود.»

حالا اگرچه دولت در ظاهر هیچ زن پزشکی را از بچه‌دار شدن منع نمی‌کند، اما با این نوع قانون‌گذاری نه تنها بسیاری از زنان پزشک از باردار شدن در بازه سنی سالم و طبیعی خود جلوگیری می‌کنند، بلکه برخی زندگی‌ها نیز به همین خاطر از هم پاشیده است.

پس از این خبر، زنان پزشکی که پیش از این نیز پیگیر دادرسی خود از طریق نهاد ریاست جمهوری و بیت رهبری بودند، باز هم در ایستگاه قبلی خود ایستاده‌اند و منتظرند تا وزارت بهداشت، به عنوان اصلی‌ترین متولی حفظ حقوق پزشکان، وارد ماجرا شود.