اختصاصی «اعتمادآنلاین»:
آیا ربایش «مادورو» و انتصاب «رودریگز» نتیجه یک معامله بود یا مداخله؟
سرعت بالای عملیات، فناوری پیشرفته و تکنولوژی بهکاررفته در آن، این تصور را ایجاد کرده که چنین عملیاتی با این سرعت و سهولت، احتمالاً نتیجه یک معامله بوده است. در عین حال نباید فراموش کرد که آمریکا در دو ماه گذشته تلاشهای زیادی از طریق سازمان سیا برای جذب نزدیکان مادورو انجام داد، اما در این مسیر موفق نشد.
لیلا پایدار- رحمن قهرمانپور کارشناس مسائل بینالملل در گفتوگو با خبرنگار اعتمادآنلاین درباره این پرسش که با توجه به اقدام آمریکا در ربایش نیکولاس مادورو و انتخاب جانشین او از درون ساختار دولت پیشین، آیا میتوان این عملیات را هماهنگشده با بخشی از حاکمیت ونزوئلا دانست، اظهار کرد: انتخاب خانم رودریگز بهعنوان رئیسجمهور موقت ونزوئلا الزاماً ناشی از یک معامله سیاسی نبوده است. شواهد موجود نشان میدهد این اقدام بیش از آنکه حاصل توافق باشد، نوعی مداخله به شمار میآید؛ البته مداخلهای متفاوت از الگوهای پیشین آمریکا در آمریکای لاتین و خاورمیانه. این مداخله جدید را میتوان در چارچوب منافع اقتصادی و تجاری آمریکا و ذیل دکترین مونرو تحلیل کرد.
به گفته وی، در این رویکرد جدید، آمریکا به دنبال از بین بردن نهادهای موجود نیست. برخی از طرفداران ترامپ بر این باورند که حذف نهادهای بهجامانده از دولت مادورو میتواند به تکرار تجربه عراق پس از سال ۲۰۰۳ منجر شود؛ تجربهای که در نهایت به شکست آمریکا در فرآیند دولت-ملتسازی انجامید. بر همین اساس، در چارچوب جدید، قرار است اپوزیسیون نیز در کنار ساختارهای موجود، نهادهای رسمی و ارتش، در فرآیند گذار نقش ایفا کند. آمریکا تمایلی ندارد ونزوئلا دچار بیثباتی شود و ناچار به اعزام گسترده نیروی نظامی گردد؛ ازاینرو، نگاه واشنگتن به اپوزیسیون نیز در همین چارچوب تعریف میشود. اگر فرض شود آمریکا از چهرههایی مانند ماچادو حمایت کند، این احتمال وجود دارد که ارتش واکنش تندی نشان دهد و بیثباتی در ونزوئلا تشدید شود.
قهرمانپور در ادامه درباره اینکه چرا ارتش ونزوئلا در برابر عملیات واکنش نشان نداد، گفت: واقعیت این است که ارتش ونزوئلا تا آخرین لحظه متحد مادورو بود. فرماندهان اصلی ارتش در سالهای گذشته توسط خود مادورو انتخاب شده بودند. در انتخابات ۲۰۲۴ نیز برخی تصور میکردند ارتش از تقلب انتخاباتی حمایت نخواهد کرد، اما ارتش وفاداری خود را به مادورو نشان داد. حتی وزیر دفاع مادورو پس از بمباران منزلش اعلام کرد که همچنان به اصول چاویسم وفادار است. بنابراین، شواهدی از شکاف جدی در ارتش وجود ندارد.
وی افزود: با این حال، سرعت بالای عملیات، فناوری پیشرفته و تکنولوژی بهکاررفته در آن، این تصور را ایجاد کرده که چنین عملیاتی با این سرعت و سهولت، احتمالاً نتیجه یک معامله بوده است. در عین حال نباید فراموش کرد که آمریکا در دو ماه گذشته تلاشهای زیادی از طریق سازمان سیا برای جذب نزدیکان مادورو انجام داد، اما در این مسیر موفق نشد.
این کارشناس مسائل بینالملل ادامه داد: گزارشهای موجود نشان میدهد ارتش مقاومت کرده است. به گفته خود ترامپ، یکی از بالگردهای آمریکا آسیب دیده و چند سرباز آمریکایی مجروح شدهاند. درگیریها شدید بوده و میان نیروهای عملیات ویژه آمریکا و محافظان مادورو رخ داده است. بنا بر گزارش نیویورکتایمز، حدود ۴۰ نفر در این درگیریها کشته شدهاند و حملات آمریکا به سه شهر ونزوئلا صورت گرفته است. بنابراین نمیتوان با قطعیت گفت که مادورو از پیش تسلیم شده بود. خود مادورو نیز از وقوع حملات موشکی خبر داده است. در اصلِ حمله آمریکا تردیدی وجود ندارد، اما سرعت و نوع عملیات، به دلیل پیشرفتهای تکنولوژیک و نفوذ عمیق آمریکا و سیا در آمریکای لاتین، متفاوت بوده است. ضمن آنکه به نظر میرسد آمریکا قصد نداشته نیروی زمینی گستردهای را وارد ونزوئلا کند.
قهرمانپور درباره عدم واکنش چین و روسیه نیز گفت: تحلیلها در این زمینه متفاوت است. برخی معتقدند این کشورها اساساً امکان واکنش مؤثر نداشتند. عدهای نیز از وجود معامله سخن میگویند، هرچند اثبات چنین ادعایی دشوار است. پیش از بحران ونزوئلا، در موضوعات ایران و سوریه نیز شاهد رفتار مشابهی از سوی روسیه و چین بودیم. به نظر میرسد این کشورها تا حد معینی با متحدان خود همراهی میکنند، اما فراتر از آن برای دفاع از آنها به قدرت نظامی متوسل نمیشوند.
با توجه به تهدیدهای علنی ترامپ علیه کوبا، آیا حمله آمریکا به ونزوئلا میتواند مقدمهای برای فشار حداکثری یا اقدام نظامی علیه هاوانا باشد؟ قهرمانپور در توضیح این موضوع گفت که مایک پومپئو پیشتر صراحتاً اعلام کرده بود ونزوئلا میتواند بهعنوان مقدمهای برای مواجهه آمریکا با کوبا مورد استفاده قرار گیرد. دلیل آن نیز موقعیت ژئوپلیتیکی و استراتژیک کوبا است؛ این کشور به مراتب به ایالات متحده نزدیکتر است، بر خلیج مکزیک اشراف دارد و سابقه طولانیتری در مقاومت و تقابل با واشنگتن دارد.
با این حال، قهرمانپور تأکید کرد که این تحلیلها در شرایط کنونی بیش از آنکه مبتنی بر واقعیتهای قطعی باشند، در حد گمانهزنی و فرضیه باقی ماندهاند. آنچه تعیینکننده خواهد بود، سرنوشت طرح آمریکا در ونزوئلا است؛ اینکه آیا این کشور به سمت ثبات حرکت میکند یا همچنان بیثبات باقی میماند.
مسیر تحولات آینده روشن خواهد کرد که آیا واشنگتن در گام بعدی مداخله خود را به کوبا گسترش میدهد یا حضورش را در ونزوئلا محدود میکند و در همان نقطه متوقف میشود.
دیدگاه تان را بنویسید